Kemeraltı’nın dar sokaklarında, öğle vaktinde beliren gölgeler bile serinliği getirmiyor. Esnafların yüzlerine yapışan ter damlaları, fanların arasından geçerken buharlaşıyor. Havada, klimaların monoton vızıltıları ve ansızın yükselen bir sesle patlayan gergin bir sohbet var: “Faturalar, gene dağları deldi geçti!” diyor biri. Ve bu ses, diğer dükkânlarda yankı buluyor.
Kemeraltı Çarşısı, İzmir’in kalbi. Tarihi dokusu, birbirine yaslanan rengarenk dükkânları ve buram buram Ege kokan havası ile şehrin belki de en özlenen noktalarından biri. Ama bu yaz başka. 2024 sıcaklık rekorları kırarken, esnaf için bir diğer rekor da elektrik faturalarında kırılıyor. 7-8 bin TL’yi bulan bu faturalar, sadece ticaretin değil, geçimin de belini büküyor.
Burada evvelden beri esnaf için zorluklar eksik olmazdı. Ancak değişen iklim koşulları ve artan enerji maliyetleri bir araya gelince, işler iyice sarpa sardı. Zaten müşteri sayısı yaz sıcağında azalırken bir de klimasız yapamamak hem cebi hem moral bozuyor. Oysa ki Kemeraltı, uzun yıllar boyunca yaz sıcağında bile ferah kalabilen bir yerdi. Eskiler, eski taş binaların serinliğini anlatırdı. Fakat değişimin rüzgarı, o taş duvarlara bile çarptı.
Esnafın sıkıntısı büyük. Çoğu, günü kurtarmak bir yana, ay sonunu getirecek hesaplar peşinde. “Yaz ayları her zamanki gibi geçiyor,” der çoğu zaman. Ancak bu kez konu sadece sıcak değil, aynı zamanda elektrik şirketlerinin sıcak kestiği faturalardan yükselen bir alev. Diğer yandan AVM’ler klimalı ve serin. Müşteri çekmek için onlar da çaba sarf ediyor. Dışarıda bir yarış, içeride bir savaş.
Ama şu da var. Bir yandan dükkan sahibi, diğer yandan belediyeler ve elektrik dağıtım şirketleri bu hikayede farklı rollerde yer alıyor. Kimisi hibrit çözüm önerileri sunarken, kimisi faturanın altına imza atıp çekiliyor. Olan, Kemeraltı’nın kalbinde ter döken esnafa oluyor.
Gelin bir de Ahmet Abi’ye kulak verelim. Çarşının girişinde bir çay ocağı işletiyor. Her sabah ilk iş, duvardaki eski klimayı açmak. “Açmasam, ocak başından kimse geçmez,” diyor. İlaç gibi gelir serinlik. Ama o serinlik, her ay gelen faturayla boğazına bir düğüm atıyor. “Klima çalışacak, çay sıcak. Yoksa müşteri yok,” diye ekliyor.
Bütün bunların ışığında, Kemeraltı Çarşısı’nda sessiz bir direniş sürüyor. Çarşı esnafı, değişen iklim koşullarına ve ekonomik şartlara karşı kendi meşru mücadelesini veriyor. Ama kim bilir, belki de bu mücadele, İzmir’in diğer semtlerinde de yankı bulacak. Sıcaklar geçince, faturalar düşecek mi? Belki. Ama akıllarda, “Bu sefer ne olacak?” sorusuyla birlikte, yeni bir yaz daha belirecek.
— Cengiz Akın · Köşe yazarı
Bir yanıt yazın