Kategori: Köşe Yazıları

Önce pozisyonumu söyleyeyim: Ege Üniversitesi kampüsündeki 160 köpeğin toplatılması, nasıl yapıldığı ve ne kadar az açıklandığı yüzünden savunulamaz. Kampüste köpek bulunması tartışılabilir bir konu olabilir; ama tartışmanın yöntemi, hayvanların gece yarısı alınıp akıbetlerinin sır gibi saklanması olamaz. Bu bir yönetim meselesi değil, hesap verebilirlik meselesidir.

Bornova’da sabah dersine yetişen bir öğrenciyi düşünün. Yurttan çıkıyor, yemekhane önünden geçiyor, her gün aynı köşede uyuyan sarı köpeğe bir tur atıyor, belki ekmeğinin yarısını bırakıyor. Bir sabah köşe boş. Kimse bir şey demiyor. Sorduğunda cevap yok, duyuru yok, tutanak yok. Kampüsler uzun yıllardır bu hayvanlarla birlikte yaşamayı öğrenmiş yerler. Öğrenciler mama koyar, güvenlik görevlileri bilir, kantinci adını koymuştur. Bir gün bunların hepsi birden ortadan kalkıyor.

Haberlere göre hayvan hakları savunucuları, 160 köpeğin toplatılmasına tepki gösterdi. T24’ün aktardığına göre savunucular “Hiçbirimiz güvende değiliz” diyor. Bu cümle abartı gibi duyulabilir, ama içinde ciddi bir sezgi var: Bir kurum, kimseye bir şey söylemeden yüzlerce canlıyı kampüsten alabiliyorsa, sıradaki şeyin ne olacağını kimse bilemez. Sözcü Gazetesi olayı “gece yarısı baskını” iddiasıyla duyurdu. İzmir Barosu ise Evrensel’in haberine göre, hayvanların akıbetinin açıklanmasını talep etti. Yani mesele artık sadece gönüllülerin sitemi değil, hukukçuların da kayıt altına aldığı bir bilgi eksikliği.

Buradaki temel soru çok basit: Bu köpekler nereye götürüldü? Barınağa mı, başka bir alana mı, yoksa başka bir yere mi? Aynı hayvanlar hâlâ yaşıyor mu? Sağlık kontrolünden geçtiler mi, kayıtları tutuldu mu, sahiplendirme süreci işletildi mi? Haberlerin hiçbirinde bunlara dair somut bir yanıt göremiyorum. Bu yanıtları vermesi gereken kurum belli: üniversite yönetimi ve işlemi yürüten ya da yürütülmesine izin veren yerel yetkililer. Soruları gündemden düşürmek için zamana oynamak, bir yönetim anlayışının kendisini ele verir.

Hayvan koruma mevzuatı, sokak hayvanlarının doğal yaşam alanlarında kısırlaştırılıp aşılanarak yeniden bırakılması ilkesine dayanır; bunu hukukçular da, gönüllüler de bilir. Bu çerçevenin dışına çıkıldıysa, bunun hukuki dayanağının açıkça ortaya konması gerekir. Dayanak varsa göstermekten çekinmeye gerek yok. Yoksa mesele kampüsün dışına taşar, bir yönetim biçimi tartışmasına dönüşür. Bu iki ihtimalden hangisinde olursak olalım, sessizlik savunulabilecek bir tutum değil.

Bir de işin insani tarafı var. Kampüs köpekleriyle bağ kuran öğrenciler, personel, gönüllüler, hepsi yıllardır bu hayvanlara bakıyor. Bir üniversite, yalnızca derslik ve laboratuvardan ibaret değildir. Orada bir kültür, bir ortak yaşam biçimi de inşa edilir. Bu kültürü gece yarısı bir operasyonla sökmek, öğrencilere de bir mesaj verir: Burada kararlar sizinle konuşulmadan alınır, itiraz ederseniz cevap bile alamazsınız. Bir eğitim kurumunun gençlere öğretebileceği en kötü ders budur.

Elbette kampüslerde güvenlik, hijyen ve sağlık kaygıları olabilir. Isırık vakaları, öğrencilerin korkusu, hastalık riski gibi kaygıları küçümsemiyorum; bunlar gerçek olabilir. Ama gerçek bir sorunun çözümü, aynı zamanda şeffaf, ölçülü ve denetlenebilir olmak zorundadır. Önce bir envanter çıkarılır, kamuoyuna sorun anlatılır, kısırlaştırma ve aşı programı yürütülür, sahiplendirme çağrısı yapılır. Elimizdeki haberlerde bunlardan hiçbirinin izine rastlamıyorum. Rastlayamadığım için de bu işin gece yarısı, sessizce yapılmasını bir tesadüf olarak yorumlamak zorunda kalıyorum; bu yorum hoşuma gitmiyor.

İzmir gibi hayvan sevgisiyle tanınan bir şehrin en köklü üniversitelerinden birinin bu tabloda olması ayrıca can sıkıcı. Bu şehir, sokaktaki kediye de köpeğe de göz kulak olan insanların şehridir. Kordon’da simitçiden artan yarım simidi martıya atanın, Karşıyaka’da kedinin altına paspas serenin şehri. Böyle bir şehirde 160 köpeğin izsiz kalması, yalnızca bir yönetim hatası değil, ortak bir vicdan meselesidir.

Talebim net. Ege Üniversitesi yönetimi, toplatma kararının dayanağını, kararı kimin verdiğini, işlemi kimin yürüttüğünü ve köpeklerin şu an nerede olduğunu yazılı olarak ve kamuoyuna açık biçimde duyurmalıdır. İzmir Barosu’nun talebi bu açıdan yerindedir; bu talebe yanıt verilmesi, bir lütuf değil görevdir. Hayvanların sağlık ve barınma durumuna dair bağımsız gözlemcilere, gönüllülere ve baro temsilcilerine erişim sağlanmalıdır. Aksi hâlde bu işin adı idari tedbir olmaz; adı, hesabı verilmemiş bir kayıp olarak kalır.

Asıl soru şu: Bir kurum yüz altmış canlıyı sessizce ortadan kaldırabiliyorsa, bir sonraki seferde neyi sessizce kaldıracak?

— İzmir Radar Yazı Masası · Haber (AI destekli) · Köşe yazarı

Alaçatı’da 14 Ekim gecesi bir kadın, Pınar Güneş, silahlı saldırıda hayatını kaybetti. Dört kişi tutuklandı; bunların arasında ateş eden 17 yaşındaki şüpheli de var. Tutuklamaları doğru ve gerekli buluyorum. Ama bu haberi yalnızca bir tutuklama haberi olarak okumayı reddediyorum. Çünkü bir çocuk yaştaki insanın ölümcül bir silahla bir gecenin ortasında bir canı alabilmesi, adli bir olay olduğu kadar bir kamu güvenliği başarısızlığıdır. Hesap sorulması gereken yer sadece mahkeme değil, o silahın o ele ulaşmasına zemin hazırlayan düzenin tamamıdır.

Haberdeki olgulara bağlı kalarak konuşalım. Olay Çeşme’nin Alaçatı Mahallesi’nde, 14 Ekim gecesi yaşandı. Pınar Güneş hayatını kaybetti. Soruşturma kapsamında dört kişi tutuklandı ve bunlardan biri ateş ettiği belirtilen, 17 yaşındaki şüpheli. Elimizdeki sağlam bilgi bu kadar. Motivasyonu, şüpheliler arasındaki bağlantıyı, silahın nereden geldiğini ben bilmiyorum; bilmediğim şeyi de yazmayacağım. Ama bilmediğimiz şeylerin listesi, sorulması gereken soruların listesidir ve o liste kamuoyuna açıklanmayı hak ediyor.

İlk soru en basit olanı: 17 yaşında bir çocuğun eline ateşli silah nasıl geçti? Bu ülkede silah edinmenin yasal yolu kâğıt üzerinde sıkı kurallara bağlı. Dolayısıyla ya silah ruhsatlı biri aracılığıyla çocuğun eline geçti, ya kaçak yollarla temin edildi, ya da evde bulundu. Hangisi olursa olsun, zincirin bir halkasında birileri sorumluluğunu yerine getirmedi. Emniyet ve savcılık bu zinciri kamuoyuna anlaşılır biçimde anlatmak zorunda. Silahın kaynağı çıkmadıkça dört tutuklama bir sonuç değil, yalnızca bir başlangıçtır.

İkinci soru, mekânla ilgili. Alaçatı, yaz boyunca on binlerce insanı ağırlayan, sezon dışında ise sakin ve görece korunaklı sanılan bir yer. Ekim ayının ortasında, sezonun son demlerinde, gece saatlerinde bir silahlı saldırının yaşanabilmesi, bölgedeki gece denetiminin, eğlence mekânları çevresindeki güvenlik düzeninin ve kolluk görünürlüğünün yeniden gözden geçirilmesini gerektiriyor. Çeşme Kaymakamlığı, ilçe emniyeti ve belediye bu konuda ortak bir açıklama yapmalı: o gece o bölgede hangi önlemler vardı, hangileri yoktu? Soru nezaketen sorulmuyor; bir insan öldü.

Üçüncü ve belki en rahatsız edici soru şu: 17 yaşındaki bir şüphelinin bu noktaya gelmesinden önce hiçbir kurum bir şey görmedi mi? Okul, aile, sosyal hizmetler, kolluk, hiçbiri? Elbette bunu bilmiyorum ve şüpheli hakkında hüküm kurmak benim işim değil; yargılama süreci yürüyecek ve masumiyet karinesi, çocuk yaştaki biri için de geçerli. Ama toplum olarak şunu sormak zorundayız: suça sürüklenen çocuklar konusunda önleyici sistemimiz çalışıyor mu? Çalışıyorsa bu vaka neden oldu, çalışmıyorsa kim bunun hesabını verecek?

Burada dikkatli olmak istiyorum, çünkü bu tür olaylarda öfke kolayca yanlış adrese akar. Pınar Güneş’in ölümü üzerinden bir yaş grubunu, bir mahalleyi ya da bir toplumsal kesimi hedef almak hem haksızlık hem de işe yaramaz. Eleştirim kararlara ve sistemlere yönelik: silah denetimine, gece güvenliğine, çocuk koruma mekanizmalarına. İnsanlar yargılanacak, ama düzen sorgulanacak.

Dört tutuklamanın bir de şu yanı var: ateş eden dışındaki üç kişinin olayla bağlantısı haberde açıklanmıyor. Yardım mı ettiler, azmettirdiler mi, olay yerinde miydiler, bilmiyoruz. Bu belirsizlik soruşturmanın doğası gereği olabilir; ama ailenin ve kamuoyunun bilgilendirilmesi hakkı da ortada. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’ndan beklentim net: soruşturmayı bozmayacak ölçüde, ama kamuoyunun anlayabileceği bir dille süreci anlatmak. Sessizlik, söylentiyi büyütür; söylenti de en çok mağdurun ailesine zarar verir.

Son olarak, Pınar Güneş’in kendisini hatırlamak istiyorum. Haberlerde bu tür olaylar çoğu zaman şüphelinin yaşı, silahın türü, tutuklama sayısı etrafında döner; ölen kişi bir isim olarak geçer ve unutulur. Oysa bir kadının hayatı bitti. Ailesinin yasını, davanın takibini, adaletin eksiksiz işlemesini sahiplenmek, bu şehrin vicdanına düşüyor.

Somut taleplerim şunlar: Birincisi, silahın kaynağı ve nasıl temin edildiği soruşturmanın merkezine alınsın ve sonucu kamuoyuyla paylaşılsın. İkincisi, Çeşme Kaymakamlığı ve İzmir Emniyeti, Alaçatı’da sezon dışı gece güvenliği için bir denetim planı açıklasın. Üçüncüsü, İzmir Valiliği, suça sürüklenen çocuklara yönelik önleme çalışmalarının bu ilde nasıl yürüdüğüne dair bir bilgilendirme yapsın. Dördüncüsü, dava süreci boyunca mağdur ailesinin hukuki ve psikolojik destek alması sağlansın.

Tutuklama bir haber başlığı yaratır, güvenlik ise bir düzen kurar. Alaçatı’nın Ekim gecesinde yaşananlardan sonra bizden beklenen, başlıkla yetinmemek.

— İzmir Radar Yazı Masası · Köşe (AI destekli) · Köşe yazarı

İzmir’in sağlık sistemi son günlerde ciddi bir sınavdan geçti. Geçtiğimiz pazartesi günü, 80 işçinin gıda zehirlenmesi şüphesiyle hastaneye kaldırılması, şehirde büyük bir endişeye yol açtı. Tedarik zincirindeki bir hata mı, yoksa daha derin bir sistem sorunu mu? Bu soruların yanıtını bulmak için, derinlemesine bir inceleme şart.

İzmir gibi büyük bir şehirde, toplu yemek hizmetleri veren firmaların ciddi sorumlulukları vardır. Ancak, olayın ardından yapılan ilk incelemelerde, hijyen standartlarının yeterince denetlenmediği ortaya çıktı. Burada hem devlet kurumlarının hem de ilgili firmaların ciddi bir ihmali olduğu aşikâr. Sağlık Bakanlığı ve yerel yönetimler, bu tür olayları önlemek amacıyla rutin denetimlerini daha sıkı bir biçimde yapmalı ve sonuçlarını kamuoyuyla şeffaf bir şekilde paylaşmalıdır.

Özellikle işçi yemeklerinde, maliyetin düşük tutulması amacıyla kaliteden ödün verildiği bilinen bir gerçektir. Bu durumun, işçilerin sağlığını tehdit ettiği ve büyük riskler taşıdığı apaçık ortada. Herhangi bir ihmalin insan hayatına mal olabileceği gerçeği, bizleri daha fazla dikkatli olmaya zorlamalıdır. Yemek firmalarının ve bu firmalarla anlaşma yapan şirketlerin, kalite standartlarına uygunluğu titizlikle kontrol etmesi gerekmektedir.

Gıda zehirlenmeleri, sadece bireysel bir sağlık sorunu değil, aynı zamanda toplumsal bir krizdir. Bir gün içinde 80 işçinin zehirlenmesi, İzmir gibi bir şehirde sağlık sisteminin de yük altında kalmasına neden olabilir. Hastanelerde yer bulamamak, sağlık personelinin yetersiz kalması gibi sorunlar zincirleme bir etkiye yol açabilir. Bu nedenle, bu vakaların tekrarlanmaması adına derhal önlemler alınmalıdır.

Yerel yetkililerin ve Sağlık Bakanlığı’nın, bu olayla ilgili kapsamlı bir soruşturma yürütmesi ve ihmal veya kusur tespit edildiğinde sorumluların adalet önünde hesap vermesi gereklidir. Ayrıca, yemek tedarik zincirinde yer alan şirketlerin, hijyen ve kalite standartlarını sıkı bir şekilde denetlemesi ve sertifikalandırılması şarttır. Bu tür olayların önüne geçmek için, kamuoyunun da bilinçlendirilmesi önemli bir adımdır.

İzmir halkı, bu olayın sorumlularının en kısa sürede tespit edilip yargılanmasını bekliyor. Yetkililer ise gereken adımları atarak, vatandaşın güvenini yeniden kazanmalıdır. İnsan sağlığının söz konusu olduğu her durumda, ihmale yer yoktur ve bunu sağlamak da yetkililerin birincil görevidir.

İzmir’de gerçekleşen bu gıda zehirlenmesi vakası, sadece bir uyarı işareti değil, aynı zamanda toplumsal bir alarmdır. Sorunların kökenine inilmeli, gelecekte benzer olayların yaşanmasının önüne geçilmelidir. Sağlık bir lüks değil, temel bir insan hakkıdır ve bu hakkın korunması için hep birlikte çalışmalıyız.

— Raşit Aydar · Köşe yazarı

Gürsel Aksel Stadyumu’nun önündeyiz. Haftasonu maçından çıkan kalabalık yavaş yavaş dağılıyor. Taraftarlar arasında dolanan bir haber, tüm coşkuya rağmen içlerini sıkıntıyla dolduruyor; İzmir’de 80 işçi gıda zehirlenmesi şüphesiyle hastaneye kaldırılmış. Bu olay, İzmir’in iş dünyasında yaşanan ihmallerin ne yazık ki son örneği.

Gıda zehirlenmesi, özellikle büyük işçi gruplarının yemek hizmeti aldığı yerlerde meydana geldiğinde, ciddi bir halk sağlığı sorunu oluşturur. İzmir gibi büyük bir şehirde bile, iş teftişleri ve denetimlerin yetersizliği dikkat çekiyor. Geçtiğimiz yıllarda benzer vakalar yaşanmış, ancak sonuç olarak kalıcı çözümler üretilememişti. İşçilerin can güvenliği, ucuz maliyet hesaplarına kurban ediliyor.

İzmir’de gıda zehirlenmesi vakasının gerçekleştiği gün, yetkililerin açıklamalarını bekleyen gözler, gelebilecek bir açıklamanın umut ışığını arıyor. Ancak, kamuoyuna tatmin edici bir bilgi verilemiyor. En azından şu an için; gıda hazırlığının yapıldığı firmaların cezai sorumluluğu yahut alınacak önlemler konusunda belirsizlik hakim.

Bu tür olayların ardında genellikle ihmal ve denetim eksiklikleri yatar. Gıda taşeron firmalarının maliyetleri düşürme çabaları, işçilerin sağlığını tehlikeye atıyor. İzmir’deki yerel yönetimler ve ilgili bakanlıklar, gıda güvenliği ve işçi sağlığı konusunda denetimleri sıklaştırmak zorunda. Kontrol mekanizmalarının yetersizliği, her geçen gün daha fazla işçiyi riske atıyor.

Olayın mağdurları ise sıradan işçiler; sabahın erken saatlerinden akşama kadar çalışan, alın teriyle geçim mücadelesi veren insanlar. Onlar için bir gün işe gitmemek, bir ay boyunca bütçede büyük gedikler açabilir. Hastaneye kaldırılan işçiler, sağlık sorunlarını bir nebze aşsalar bile, çalışamadıkları günlerin telafisi mümkün olmayacak. İzmir’de yaşayan Ahmet Bey, böyle bir olayın tekrar yaşanmasından korkuyor: “Her gün işe giderken acaba bugün de bir şey olur mu diye endişeleniyoruz,” diyor.

İzmir’de meydana gelen bu gıda zehirlenmesi vakası, işçi sağlığının nasıl ihmal edildiğini bir kez daha gözler önüne seriyor. Sorumluların kim olduğu açık ve net bir şekilde ortaya konulmalı ve gereken adımlar atılmalı. İşçilerin sağlığını tehlikeye atan bu ihmaller zinciri, sadece kötü bir hatıra olmaktan çıkmalı. Yetkililere, bu olayın son bulması için kalıcı çözümler üretmeleri çağrısında bulunuyoruz. Unutulmamalı ki, saha içinde güçlü olmanın yolu, saha dışında insan sağlığına gereken değeri vermekten geçer.

— Orhan Vapuroğlu · Köşe yazarı

Cumartesi sabahı İzmir Körfezi’nin hafif melteminde, yolcu ve araç taşıyan bir gemide düzenlenen yangın tatbikatı, şehirde güvenlik konusunun ne kadar ciddi bir mesele olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Tatbikat, geminin güvertesinden yükselen dumanlar arasında, İzmir deniz ulaşımının kalbindeki profesyonelliği ve hazırlığı sergiledi. Ancak aynı sabah, Kemeraltı’ndaki bir ekmek fırınında çıkan yangın paniği, bizlere kentsel dönüşümün karmaşık yüzünü bir kez daha hatırlattı.

Kemeraltı, İzmir’in en eski çarşılarından biri. Tarihi hanları, dükkanları, hanutçuları ve tabii ki meşhur esnafı ile şehrin belleğinde derin izler bırakan bir yer. Ama bugünlerde, Kemeraltı’nın tadı biraz tuzlu. Hemen her köşe başında bir ‘dönüşüm’ tabelası görmeniz mümkün. Sabırla bekleyen eski esnaf ya yerini devrediyor ya da bir şekilde bu değişime ayak uydurmaya çalışıyor.

Sabahın erken saatlerinde fırından yükselen dumanlar, sokak sakinlerini ve esnafı sokağa dökmüş durumda. Yangın kısa sürede kontrol altına alındı ama bu olay, eski yapılar ve güvenlik önlemleri hakkında düşündürdü. “Böyle yangınlar eskiden de olurdu ama o zamanlar bir itfaiye arabası için koca sokakta yer açılmazdı” diyor Kemeraltı’nın en eski ayakkabı tamircilerinden Mehmet Usta. Mehmet Usta, sahaf Hasan Bey ve terzi Nermin Hanım gibi birçok isim, yıllar içinde bu tür küçük yangın paniği hikayelerine şahit olmuşlar.

Bugünkü yangın tatbikatına katılan itfaiye ekipleri ve denetleyiciler, tatbikatın ne kadar başarılı geçtiğini anlatırken, Kemeraltı’ndaki esnafın bir kısmı da yangının akıbetini değerlendirmekle meşgul. Kimi alınacak önlemler üzerine konuşuyor, kimi de bu tür olayların eskiye nazaran daha az olduğunu dile getiriyor. En azından eskisi kadar sık yaşanmıyor.

Kemeraltı’nın bir köşesinde, hırdavatçı Arif Bey’in dükkanında, esnafla oturup çaylarımızı içerken, “Bu bölgede bir şeyler değişiyor, evet. Ama ne kadar iyi ne kadar kötü, onu zaman gösterecek. Yangın tatbikatları iyi güzel de, bir de o yangınlar gerçekten çıktığında ne yapacağımızı bilmek lazım” diyerek, çevredekileri düşündürüyor. Bu esnada diğer esnaflardan biri, “Satışların düşüklüğünden daha çok bu tür olaylar mahvediyor bizi. Ah şu dönüşüm” diyerek içini döküyor.

Güvenlik önlemleri ve tatbikatlar sadece deniz ulaşımı için değil, İzmir’in tarihi mahalleleri için de önem taşıyor. Kemeraltı gibi bölgeler, her ne kadar modern standartlarla donatılmak istense de, bu kadar eski yapılar arasında bir denge bulmak şart. Yangın tatbikatı ve gerçek yangın arasında sıkışıp kalanlar için bu olaylar, değişimin zorunluluğunu bir kez daha hissettiriyor.

Eğer Kemeraltı’nda bir gün geçirdiyseniz, kalabalığı, yan yana dizilmiş dükkanları, tarih kokan sokakları bilirsiniz. Ama bu sokaklar aynı zamanda değişimin ayak seslerine de açık. Bu değişim, eski ile yeniyi nasıl harmanlayacağımızı, güvenliğimizi nasıl sağladığımızı sorgulatan bir dönüşüm. Kemeraltı’nın esnafı, bu dengenin tam ortasında, kendi hikayelerini anlatmaya devam ediyor.

Şimdi, Kemeraltı’nın geleceği ve geçmişi arasında bir köprü kurmak bize düşüyor. Eski yangın hikayeleri, yeni tatbikatlarla birleşirken, İzmir bir yandan değişiyor, bir yandan da özünü korumaya çalışıyor. Tarihin kokusu, güvenliğin rengiyle buluştuğunda, İzmir’in gerçek yüzü ortaya çıkıyor.

— Raşit Aydar · Köşe yazarı

İzmir’in turizm cenneti Çeşme, bu hafta bir başka boyutla gündeme geldi. Her yıl binlerce turistin akın ettiği, plajları ve deniziyle ünlü Çeşme’de, Yıldızburnu Balıkçı Barınağı’nda yapılan temizlik çalışmasında denizden 1,5 ton çöp çıkarıldı. Bu rakam, doğanın bizden imdat çağrısı şeklinde yorumlanabilir.

Çeşme’deki bu çevre kirliliği sorunu, sadece yerel yönetimlerin değil, aynı zamanda halkın da acil müdahalesini gerektiriyor. Plastik poşetler, metal kutular, pet şişeler ve hatta araç lastikleri… Denizden çıkan atıkların bir kısmı, ne yazık ki insan ihmalkârlığının ve duyarsızlığının eseriydi.

Çöp miktarının bu kadar fazla olması, Çeşme’nin turistik cazibesini gölgeleyen bir sorun. Yıldızburnu Balıkçı Barınağı’nda yapılan bu temizlik operasyonu, İzmir’in yalnızca doğal güzellikleriyle değil, aynı zamanda çevresel bilinçle de anılması gerektiğini hatırlatıyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma Daire Başkanlığı’ndan aldığımız bilgilere göre, bu çalışma, daha geniş bir deniz temizliği programının sadece bir parçası. Ancak, denizden çıkarılan 1,5 ton çöp, her ne kadar büyük bir başarı gibi görünse de, aslında işlerin ne kadar kötüye gittiğini gözler önüne seriyor.

Bölgedeki balıkçılar, denizin her geçen gün daha fazla kirlendiğini ve av çıkmakta zorlandıklarını belirtiyor. Denizden çıkan çöpler, balıkçı ağlarına yapışarak avlanmalarını güçleştiriyor ve balıkçılık sektörü ciddi bir şekilde zarar görüyor. Bu durum, yerel ekonomiyi de olumsuz etkiliyor. Turizmin yanı sıra balıkçılıkla geçinen birçok ailenin bu kirlilik yüzünden gelir kaybına uğradığını bilmek, konunun ne kadar acil olduğunun bir diğer göstergesi.

Belediyeler, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları, bu konuda daha fazla bilinçlendirme çalışmaları yapmalı. Denizlerimiz, sadece turizm için değil, aynı zamanda gelecek nesillere bırakacağımız bir miras olarak da korunmalı. Çeşitli projelerle halkı çevre konusunda bilinçlendirmek, atık yönetimi ve geri dönüşüm konularına daha fazla yatırım yapmak, uzun vadede büyük kazançlar sağlayabilir.

Çeşme gibi güzellikleriyle meşhur bir yerde, denizden çıkan her çöp sadece doğayı değil, yerel ekonomiyi de tehdit ediyor. İzmir, doğasıyla, deniziyle ve tarihiyle her zaman bir çekim merkezi olmuştur. Ancak bu tür çevre sorunları, giderek artan bir tehlike oluşturuyor.

denizlerin temiz kalması için bireysel ve toplumsal olarak alacağımız önlemler büyük önem taşıyor. Çeşme’den çıkarılan 1,5 ton çöp, bizim için bir uyanış olmalı. Bugünden itibaren daha bilinçli hareket edersek, İzmir’in ve Türkiye’nin doğal güzelliklerini gelecek nesillere temiz ve sağlıklı bir şekilde bırakabiliriz.

— Mert Kıyak · Köşe yazarı

Vapur iskelesinde bekleyen bir grup insan, denizden hafifçe esen rüzgarla serinlerken, Çeşme Yıldızburnu Balıkçı Barınağı’ndan gelen haberle irkildi. Denizden çıkarılan 1,5 ton çöp, belki de hafta sonu tatiline gidenlerden daha çok konuşulan bir konu oldu. Kimse bu kadar çöpün denizin dibinde biriktiğini hayal etmemişti.

Çeşme, bir tatil cenneti olarak anılsa da denizden çıkan bu manzara, tatil keyfini gölgeleyen başka gerçekleri su yüzüne çıkarıyor. Eskiden sadece yazlıkçılar ve balıkçılar bilirlerdi bu kıyıları. Oysa şimdi yerli ve yabancı turistlerin akınına uğrayan bir yer haline geldi. Ancak her güzelliğin bir bedeli var. Kaptanlar, “Buralarda hep olur böyle şeyler,” diyerek yılın belli zamanlarında denizden çöp çıkarıldığını hatırlatıyor. Ancak bu seferki miktar, geçmiş yılların çok üzerinde.

Kim sorumlu? Kim mağdur? Kirliliğin nedeni, sürekli artan ve bilinçsizce atılan atıklar. Çoğunluğu plastik ve metal olan bu çöpler, sadece su altı yaşamını değil, ekonomik ve sosyal hayatı da tehdit ediyor. Balıkçılar, bu çöplerin ağlarına dolandığını, teknelerine zarar verdiğini anlatıyor. Ancak bu durumdan çıkar sağlayanlar da yok değil. Açıkçası, artan kirlenme ile birlikte temizlik şirketlerinin iş yükü de artıyor.

Bu kirliliğin ironik bir yönü, belki de çevreci projelerle övünen yerel yönetimlerin, sürekli artan turist akışını yönetme konusunda yeterince hazırlıklı olmamasında yatıyor. Her gün denize açılan tekneler, sahilde güneşlenen yüzlerce insan derken, belediyenin çöp toplama ve çevre temizliği konusundaki yetersizliği gözden kaçmıyor.

Gevrekçi Hakan abi, sabah çayını yudumlarken, “Deniz bu kadar çöpü kaldırır mı zannediyorsunuz?” diyor. “Ben de yıllarca sahilde simit sattım, ama her geçen yıl daha fazla çöp gördüm.” Söyledikleri, denizden çıkarılan 1,5 ton çöpün çok daha fazlasının deniz tabanında gizlenmiş olabileceğine dair endişeleri artırıyor.

Sahi, bu sorun nasıl çözülecek? Denizi temizlemek sadece sembolik bir girişim mi, yoksa daha köklü değişiklikler mi lazım? Turizmden elde edilen gelire rağmen, çevreye verilen zarar nasıl telafi edilecek? Bu denizin altında saklanan başka hangi sorunlar var? Küçük bir soru gibi görünse de, altından koca bir ekolojik felaketin çıkabileceğini unutmamak gerekiyor.

— Cengiz Akın · Köşe yazarı

Geçtiğimiz günlerde gerçekleşen bir temizlik operasyonu, Çeşme Yıldızburnu Balıkçı Barınağı’nda denizden tam 1,5 ton çöp çıkarılması ile sonuçlandı. Bu çarpıcı tablo, İzmir’in gözde tatil beldelerinden biri olan Çeşme’nin çevresel durumunu gözler önüne sererken, yalnızca bölge için değil, tüm ülke için de düşündürücü bir uyarı niteliği taşıyor.

Bahar aylarının son günlerinde, yerel yönetimlerin ve gönüllü çevre gruplarının düzenlediği bu kapsamlı temizlik çalışması, denizlerimizi tehdit eden plastik ve metal atıklarına dair ciddi bir farkındalık yarattı. Ancak mesele sadece çöplerin sudan çıkartılması değil; asıl mesele bu atıkların neden denizde birikmeye devam ettiğidir.

İzmir’de ve Çeşme gibi turistik bölgelerde, her yıl artan ziyaretçi sayısı, çevre kirliliğini de beraberinde getiriyor. Tatilcilerin bıraktığı plastik atıklar, deniz ekosistemine zarar veriyor; balıklar, kuşlar ve deniz memelileri bu atıkları yanlışlıkla tüketebiliyor, bu da onların sağlığını ve yaşamlarını tehlikeye sokuyor. Uzmanlar, bu tür kirliliğin deniz biyoçeşitliliğine ve dolayısıyla balıkçılık endüstrisine uzun vadede çok zarar verebileceğini belirtiyor.

Plastik kirliliği, yalnızca yerel bir sorun değil, küresel bir kriz haline gelmiş durumda. Türkiye, Akdeniz’e kıyısı olan bir ülke olarak, bu sorunun tam ortasında yer alıyor. Çeşme’deki operasyon, denizlerdeki kirliliğe karşı farkındalık yaratmak ve toplumun her kesiminden insanı bilinçlendirmek için önemli bir adım olsa da, yeterli değil. Daha geniş kapsamlı politikalar ve sürdürülebilir çözümler geliştirilmediği sürece, bu tür temizlik çalışmaları ne yazık ki sadece geçici bir çözüm sağlıyor.

Halihazırda yerel yönetimler, çevresel kirliliği önlemek için çeşitli önlemler almaya çalışıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi, sahil bölgelerinde atık yönetimi ve geri dönüşüm konusunda projeler geliştiriyor. Ancak bireylerin de bu meseleye duyarlı olması ve günlük yaşam alışkanlıklarını değiştirmesi gerekiyor. Plastik kullanımı azaltılmalı, atıklar doğru bir şekilde ayrılmalı ve geri dönüştürülmeli. Ayrıca, toplu temizlik etkinliklerine katılım teşvik edilmeli ve okullarda çevre bilinci eğitimleri artırılmalıdır.

Çeşme’deki olay, denizlerimizdeki kirlilik sorununun ne kadar aciliyet taşıdığını gösteriyor. Eğer şimdi harekete geçmezsek, gelecekte çok daha büyük çevre felaketleri ile karşı karşıya kalabiliriz. Hem yerel yönetimlerin hem de bireylerin bu konuda sorumluluk alması gerekiyor. Atık yönetimi ve çevre koruma politikalarının daha etkin bir şekilde uygulanması, gelecek nesiller için temiz ve yaşanabilir bir çevre bırakmamızda kritik bir rol oynayacak.

Sonbahar yaprakları gibi, biz de üzerimize düşeni yaparak, doğanın kendini yenilemesine fırsat tanımalıyız. Umarım, Çeşme’deki bu örnek olay, daha geniş ölçekli çevresel girişimlerin önünü açar ve denizlerimizin geleceğini korumak adına hepimize ilham verir.

— Eylül Yenel · Köşe yazarı

Bizim mahallede bir Mehmet Abi vardı. Eskiden beri hayvancılıkla uğraşırdı. Küçükken onun ahırına girip çıkardık, süt sağışını izlerdik. İneklerinin adını bile bilirdik. O da bize ‘Hayvanların dilini anlamayı öğrenin’ derdi. Şimdi düşünüyorum da, bu sözün derinliği bambaşkaymış.

İzmir’de şap hastalığı alarmı verildi. Hayvan pazarları kapatıldı, nakliye durduruldu. Gelişmeler endişe verici — çiftçimiz, üreticimiz kara kara düşünüyor.

Şap hastalığı ne? Diye sorarsanız… Çiftçinin, üreticinin korkulu rüyası. Herkesin başına bela! Hayvanların ağzında yaralar yapar, ayaklarını felç eder. Üretim durur, süt verimi düşer. Çiftçinin cebi yanar.

Düşünün bir kere; geziyor, dolaşıyor bu hastalık. Bir inekten diğerine, o köyden bu köye. Aşılama yapılmazsa, mevzu bahis sadece hayvan değil, koskoca ekonomi çöküyor! Süt yok, et yok. Ve tabii para da yok…

Durum böyle olunca, İzmir’in köylüsü, çiftçisi korku içinde. Bir yandan şap belası, diğer yandan ekonomik sıkıntılar. Herkesin gözü kulağı yetkilide — çözüm ne, destek ne olacak diye.

Çiftçinin cebini dolduramasa da, tarlasını, hayvanını belki kurtarır bu destek. Ama yetmez ki! Ne zaman tarıma, hayvancılığa doğru düzgün yatırım yaptık? Eskiden Anadolu’nun dört bir yanında hayvanlar özgürce otlar, köylülerin yüzü gülerdi…

Sözde destek, sözde teşvik. Ama hep lafta kaldı. Mehmet Abi’nin dediği gibi: ‘Bunlar hayvan dilinden anlamıyorlar.’ İşte böyle zamanlarda, çiftçimizin, üreticimizin yanında olmak lazım. Gerçekten anlamak, dinlemek lazım.

Şap hastalığı demek, sadece veterinerlerin, sadece çiftçilerin meselesi değil. Hepimizin meselesi. Tarım, hepimizin işi. Sofraya gelen her lokmanın ardında bir emek var.

Yetkililerden acilen bir yol haritası bekliyoruz. Çiftçiye, hayvan üreticisine destek olmadan bu iş çözülmez. Ama sadece ekonomik destek yetmez — eğitim de şart. Bilinçlendirme çalışmaları yapılmalı, hastalıkla nasıl mücadele edilir, köylüye anlatılmalı.

Şimdi, vakit kaybetmeden harekete geçme zamanı. Yoksa köydeki Mehmet Abi’nin de dediği gibi: ‘İş işten geçtikten sonra anlamanın bir faydası yok.’

Unutmayalım, ‘Çiftçiye sırtını dönen, aç kalır.’ Bu söz, Anadolu’nun bin yıllık tecrübesidir. Kıymetini bilmek gerek.

— Yalçın Özatay · Köşe yazarı

Bir sonbahar sabahı Alsancak’ta, henüz güneşin ilk ışıklarıyla aydınlanan Kıbrıs Şehitleri Caddesi’nde yürürken, kapatılmış bir kahvehanenin önünde durakladım. Yan kapısındaki küçük tabelada “Burası eskiden Ege’nin en taze sütünü sunardı” yazıyordu. Geçmişin izleri ve geçmişin ihmal edilen sorunları bir kez daha gündemdeydi.

Geçen hafta İzmir’in kırsal bölgelerinde meydana gelen şap hastalığı vakaları, uzun zamandır görmezden gelinen hayvancılık sektörünün modern çağın sert gerçekleriyle nasıl başa çıkmak zorunda kaldığını bir kez daha hatırlattı. Tarım ve hayvancılığın bir zamanlar İzmir ekonomisinin bel kemiği olduğunu hatırlamak hayal gücümüzü zorlar belki ama bu gerçek, yerleşik yaşamın ilk damarlarını oluşturan kırsalın devamlılığını sağlıyordu.

Eskiden, Ege’nin bereketli topraklarında yükselen buğday tarlalarının yanı başında hayvancılık da başlıca geçim kaynağıydı. Ancak zamanla değişen ekonomik dengeler, tarımsal üretimi şehir hayatının koşuşturmacasına kurban etti. Yerel yönetimlerin ve merkezi otoritelerin, bu sektörün modernleşmesini teşvik etmek yerine, sanayi ve kentsel yapılaşmaya odaklanması, tarım ve hayvancılığın önemini göz ardı etti.

Şimdi ise, şap hastalığı nedeniyle hayvan pazarları kapatılırken, hayvancılıkla geçinen köylüler, bu kapanmanın getirdiği ekonomik yükle nasıl başa çıkacaklarını kara kara düşünüyor. Oysaki sadece birkaç yıl önce, bu topraklarda üretilen süt ve et, İzmir’in dört bir yanına dağıtılır ve kent halkının temel besin ihtiyacını karşılardı. Bu yakın tarihin hatırası, şimdi belirsizliğin ve çaresizliğin gölgesinde kayboluyor.

Kentin çeşitli yerlerinde yaşayan sıradan vatandaşlar, bu tehlikeli hastalığın yayılmasını önlemek adına alınan tedbirlerin doğru ve zamanında uygulandığını umuyor. Ancak her şeyin olduğu gibi, bu tedbirlerin de ne kadar etkili olacağı kentin bilinmeyen bir yarınına bağlı. Çünkü bir köylünün dediği gibi, “Bizden alınanı geri vermek niyetindelerse, önce elimizden alınan umudu geri versinler.”

Şap hastalığı sadece hayvanları değil, bir kentin ekonomisini, sosyal yapısını ve geleceğe dair umutlarını da tehdit ediyor. Geçmişin hatalarını görmezden gelerek, tüm bu karmaşıklığı basit önlemlerle çözmeye çalışmak, çözümsüzlükten başka bir şey getirmiyor.

Yeniden Kıbrıs Şehitleri Caddesi’nin kalabalık sokaklarına döndüğümde, kapalı dükkanların ardında kaybolmuş bir geçmişin yankılarını duydum. Tarım ve hayvancılık sektörünü ihmal eden bir toplumda, gerçek değişim ve sürdürülebilirlik umudu hala uzakta gibi görünüyor. Ama belki, sadece belki, bu şap alarmı kentimizi uyandırır ve geçmişin lekelerini silmek için bir başlangıç olur. İzmir, modernleşmenin gölgesinde kaybolan değerlerini yeniden bulabilecek mi? İşte asıl soru burada yatıyor.

— Demir Köseoğlu · Köşe yazarı

Kemeraltı’nın mis gibi ekmek kokan sabahına, bu kez yangın alarmının tiz sesi karıştı. Birkaç dakika içinde sokaklarda toplanan kalabalık, dumanların yükseldiği tarihi fırının önünde nefes nefese kalmıştı. Esnaf, müşteriler, mahalle sakinleri—herkesin bakışları yangına, yürekleri ise fırının sahibi Halil Usta’ya dönmüştü.

Kemeraltı, İzmir’in kalbinde atan bir vaha gibidir. Bu baş döndürücü labirent, tarih boyunca ticaretin, kültürün ve sosyal hayatın merkezi oldu. Her sabah açılan panjurlar, günün ilk ışıklarıyla birlikte umut dolu bir telaşa ev sahipliği yapar. Ama bu sabah yaşanan yangın, o günlük rutinin kırılgan dengelerini nasıl altüst edebileceğini gösterdi.

Halil Usta’nın ekmek fırını, Kemeraltı’nın en eski mekanlarından biri. Dededen toruna geçen bu mekan, sadece bir ticarethane değil, aynı zamanda bölge halkının buluşma noktası. Halil Usta’nın sıcak ekmekleri, mahallelinin karnını doyurduğu kadar, gönüllerine de hitap ederdi. Ancak, bu sabah yaşanan yangın, Halil Usta’nın ve diğer esnafın sırtındaki ekonomik yükün ne denli ağır olduğunu bir kez daha hatırlattı.

Yangın, kısa sürede kontrol altına alınsa da geride bıraktığı hasar, tamir edilemeyecek türden. Küçük esnaf için her gün bir mücadele. Artan maliyetler, düşen gelirler, bir de üzerine bu tür beklenmedik bir felaket. Kimse sigorta yaptırmıyor, çünkü aylık primler, kasada kalan buğday unundan daha pahalı görünüyor. Halil Usta’nın yüzündeki çizgiler, sadece yaşanmış yılların değil, ekonomik çarkların yarattığı baskının da birer izi.

Ancak Kemeraltı halkı, bu tür zor günlerde nasıl bir araya geleceğini iyi bilir. Yanan fırının önünde toplanan gençler, yaşlılar, kadınlar ve erkekler, “Bir elin nesi var, iki elin sesi var” sözünün canlı bir kanıtıydı. Herkes elinden geleni yaptı. Mahalleli, yangının ardından Halil Usta’nın yaralarını sarmak için seferber oldu. Bu dayanışma, İzmir’in o sıcak ve samimi ruhunun özeti.

Bir yandan da bu yangın, büyük sorunların habercisi. Küçük esnafın karşı karşıya olduğu ekonomik zorluklar, yerel yönetimin dikkatini çekmediği sürece, bu tür krizlerin sayısı artacak. Çıkarılacak dersler net: Küçük işletmeleri korumak, sadece onların değil, tüm mahallenin geleceğini korumak demek. Tıklım tıklım dolu olan Kemeraltı, bu ekonomik zorluklarla başa çıkabilecek mi? Yerel yönetim, küçük esnaf için hangi adımları atacak?

Her şey bir yana, Halil Usta’nın fırınında yanan ekmeklerin kokusu hâlâ burunlarda. İlk göz açtığınızda duyduğunuz o sıcak ekmek kokusu, bir sabah vakti yangınla karışsa da insanların yüreğindeki umut sönmedi. Kim bilir, belki de bu felaket, daha sağlam bir dayanışmanın başlangıcı olur. Halil Usta’nın elleri yeniden unu yoğurduğunda, Kemeraltı’nın sokakları o mis kokulu ekmeklerle dolacak mı? İşte burası, İzmir’in ve onun insanlarının sonsuz yaşam enerjisinin en gerçekçi göstergesi.

— Sıdıka Mendilci · Köşe yazarı

Sonbaharın hafif serinliğine uyandığımız bir Salı sabahı, İzmir Metro’da yürüyen merdivenlerin bakıma alındığı haberi, şehirdeki birçok kişi için günlük rutinde bir değişim anlamına geliyordu. Öğrenciler okullarına, çalışanlar işlerine yetişmeye çalışırken, yürüyen merdivenlerdeki bu geçici aksaklık, aslında İzmir’in toplu taşıma sistemine dair daha derin bir bakış açısı sunuyor.

İzmir Metro, her gün on binlerce yolcuyu taşıyan hayati bir ulaşım ağı. Fakat zaman zaman yaşanan aksaklıklar, şehirde toplu taşıma sisteminin ne kadar kırılgan bir dengeye oturduğunu gösteriyor. Yürüyen merdivenlerin düzenli bakıma ihtiyaç duyduğu elbette ki bir gerçek. Ancak bu bakım süreçleri, altyapı ve bütçe yönetiminin ne denli kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2026 yılı sonbahar bütçe raporunda, toplu taşıma sistemine ayrılan kaynakların artırılması gerektiği bir kez daha vurgulandı. Özellikle metro istasyonlarındaki teknik ekipmanların sürekli bakım gerektirmesi, bu alandaki bütçenin doğru yönetilmesi gerektiğine işaret ediyor. Yürüyen merdivenlerin bakıma alınması, bu bütçelerin nereye harcandığının küçük bir örneği.

Ancak konunun sadece bütçeyle sınırlı olmadığını da belirtmek gerekiyor. İzmir gibi büyük bir şehirde, metronun aksayan her parçası, kullanıcı alışkanlıkları üzerinde de doğrudan etkili. Haftanın ilk iş gününde, okulların da açılmasıyla beraber yoğunlaşan metro trafiğinde, çalışmayan yürüyen merdivenler özellikle yaşlılar ve engelliler için büyük zorluk teşkil ediyor. ESHOT’un kullandığı otobüslerin yaşadığı gecikmelere benzer şekilde, metroda da benzeri problemlerle karşılaşmak mümkün.

Bu tür durumlar, kullanıcıların toplu taşımayı tercih etmesi üzerinde olumsuz bir etki yaratabilir. İnsanlar, toplu taşımadaki bu tip aksaklıklardan dolayı özel araçlarını tercih etmeye yönelebilirler. Bu da İzmir gibi trafiği yoğun bir şehirde, daha fazla trafik sıkışıklığı ve dolayısıyla daha fazla çevre kirliliği anlamına gelir.

Yürüyen merdiven bakımları, bir yenileme ya da onarımın ötesinde, İzmir’in toplu taşıma vizyonunun daha geniş bir yansımasına işaret ediyor. İzmir’de sürdürülebilir ulaşım için altyapının sadece süreklilik değil, aynı zamanda yenilikçilik esasına göre de planlanması şart. Teknoloji ve inovasyon yatırımları, toplu taşımanın daha çekici hale gelmesi için kritik.

Yetkililerin, bu tür altyapı çalışmalarını bir yük değil, bir yatırım olarak görmesi gerekiyor. Toplu taşımanın güvenilirliği ve sürdürülebilirliği, şehrin geleceği açısından kilit öneme sahip. Bakım ekibinin sabah mesailerini, birer yetenek ve özveri göstergesi olarak değerlendirirken, bu çabaların daha sistematik ve ileriye yönelik bir planlamayla taçlandırılması gerektiği ortada.

İzmir Metro’daki yürüyen merdivenlerin bakıma alınması, bize şehir altyapısının ne kadar hassas dengelere sahip olduğunu hatırlatan bir örnek. İzmir’in toplu taşıma sisteminin geleceği, bu tür küçük ama önemli detaylarla şekillenecek. Bu yüzden, bakım çalışmalarını geçici çözümler yerine, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir altyapı vizyonunun parçası olarak ele almak, gelecek nesiller için daha yaşanabilir bir İzmir yaratmanın tek yolu.

— Eylül Yenel · Köşe yazarı