Kategori: Köşe Yazıları

Karşıyaka İskelesi’nde bir sabah… Herkes derin bir nefes alıyor, çünkü vapur kuyruğundaki kalabalık, sabahın mahmurluğunu çoktan üzerlerinden atmış. Yoğunluk her zamanki gibi: işçiler, öğrenciler ve tatilciler. Gözler denizdeyse, kulaklar vapuru bekliyor. Günlük 25 bin yolcuya ulaşan bu sayı, İzmir’in bir iç deniz sefasının değil, sabır testinin tarifi gibi görünüyor.

Burası eskiden, İzmir’in sakin ve huzur dolu köşelerinden biriydi. Öyle ya, Karşıyaka’dan Alsancak’a geçmek bir keyifti, denizin ayaklarınızın altında olduğu bir yolculuk… Şimdi bu güzergâh, bir hengame ve bekletinin sahnesi. O eski sakince akıp giden zaman, yerini aceleye ve sıkışıklığa bıraktı. Vapurlar, şehrin kalabalığının dilini konuşan tek ulaşım aracıydı; şimdi ise, o dil karışık bir uğultuya dönüştü.

Karşıyaka İskelesi’nin işlevi yıllar içinde değişti. Eskiden sadece bir ulaşım noktasıydı, ama şimdi şehirdeki tüm ekonomik ve sosyal dalgalanmaların buluşma noktası. İşçilerin, tatilcilerin, öğrencilerin ve alışveriş çılgınlarının kesiştiği yer. İzmir’in ekonomik baskılar altında giderek daha da sıkıştığı bu dönemde, vapur kuyruğu da şehrin bu yeni gerçeğinin aynası gibi.

Ama asıl mesele, bu kalabalık ve bekleyişin ardında yatan eksiklikler. İzmir Büyükşehir Belediyesi ek seferler planlıyor, fakat her çözüm yeni bir bekleme süresiyle geliyorsa ne olacak? İzmir’in yaz sıcağında, 40 dereceyi aşan sıcakların da etkisiyle, insanların beklerken yaşadığı stresin boyutunu kimse anlayamıyor mu?

Kuyruktaki bir işçi, Ahmet Bey, her sabah erken saatlerde kalkıp işine gitmek zorunda. Saatlerce bekleyip vapura binmek, onun için artık sıradan bir iş haline gelmiş. “Eskiden vapur beklemek bu kadar dert değildi,” diyor Ahmet Bey. Şimdi ise, bu bekleyiş sabahın ilk saatlerinde karşılaştığı engellerden sadece biri. “Evde çocuklar var, eşim de çalışıyor. İşe geç kaldığımda, bütün düzen bozuluyor,” diye ekliyor.

Ahmet Bey yalnız değil. Binlercesi onunla aynı vapur kuyruğunda, aynı sabır testinden geçiyor. Kimse bu kuyrukta olmak istemiyor, ama herkes orada. Ve işte ironi burada başlıyor. Vapur kuyruğu, İzmir’in yalnızca ulaşım sorununu değil, toplumsal dayanışmasının da nerede çatladığını gösteriyor. İnsanlar aynı vapuru beklerken, birbirlerinden uzaklaşıyorlar.

Beklemek, kimine göre bir sanat, kimine göre bir eziyet. Ama şehir bunu nasıl çözmeyi düşünüyor? Ek seferler mi? Ya da daha fazlasını vaat eden ama pek azını sunan çözümler mi? Karşıyaka İskelesi’ndeki bu bekleyiş, biraz da şehrin ve insanlarının birlikte çözmesi gereken bir mesele.

Bekleme, bazen kaçınılmazdır. Ama bir şehir, insanlarını bekletmenin ötesine geçip onları birleştirebiliyorsa, işte o zaman gerçek anlamda ilerlemiş demektir. Karşıyaka İskelesi’nde vapur bekleyen o kalabalık, İzmir’in sadece bugünkü değil, gelecekteki hikayesini de yazıyor. Ve bizler, bu hikayenin içinde nasıl bir rol üstleneceğiz, asıl soru bu olmalı.

— Demir Köseoğlu · Köşe yazarı

Cumartesi sabahı Karşıyaka İskelesi’nde yürüyen merdivenlerin çıkışında duruyordum. İskelenin önünde uzayıp giden kalabalığın uğultusu, martıların kanat çırpışlarıyla kesiliyordu. Sabahın erken saatlerinde, karşı kıyıya geçmeye çalışan insanlar arasında bir tatlı telaş, işçilerin yorgun adımları ve tatilcilerin parlak şapkalarının ışıldayan renkleri bir aradaydı.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin son günlerde vapur seferlerini artırma kararının arkasında, Karşıyaka İskelesi’nde yaşanan yoğunluk yatıyor. Günlük yolcu sayısının 25 bine ulaşması, İzmir’in bir ulaşım sorununu gözler önüne seriyor. Ancak bu kalabalık, sadece bir ulaşım meselesi değil; aynı zamanda İzmir’in sosyal ve ekonomik yapısının sembolik bir yansıması.

Geçmişte, İzmir’in deniz ulaşımı, kentin hem ticaret hem de sosyo-kültürel yaşamının ayrılmaz bir parçasıydı. Karşıyaka İskelesi, kentin farklı bölgelerinden gelen insanların buluşma noktası haline gelmişti. Ancak yıllar içinde artan nüfus ve şehirleşme baskısı, bu nostaljik ulaşım yolunu zorluklarla dolu bir günlük rutin haline getirdi. Vapur seferlerinin sıklaştırılması, sadece bir çözüm değil, aynı zamanda daha geniş bir sorunun yüzeysel bir müdahalesi olarak görülüyor.

Yerel yönetimlerin bu artan talebe cevap verme çabası, her zamanki gibi ‘çözüm’ kelimesinin sınırlarını zorluyor. Ek seferlerin konulması olumlu bir adım gibi görünse de, asıl mesele kentin ulaşım altyapısının yıllardır ihmal edilmiş olması. Her şeyin olduğu gibi kalması ve sadece yüzeyde yapılan değişikliklerle yetinilmesi, asıl nüfus artışı ve şehirleşme sorunlarını çözmez. Mevcut düzenlemeler, uzun vadeli bir stratejinin yokluğunda sadece geçici çözümler sunar.

Bu yoğunluğun ardındaki hikayeler, aslında çok daha derin. Her sabah iskeleye gelen Hüseyin Amca, vapur beklerken elinde tuttuğu gazeteyi okumaya çalışıyor. Otobüsle gelmesi çok zor olan işine gitmek için bu vapur seferine mahkum. Tatilcilerin arasında kaybolduğunda, kalabalıktan bunalmış, sadece günlük hayatını sürdürmeye çalışan bir adam olarak görüyoruz onu. İşini kaybetmek, ekmeğini kazanmak için zamana karşı yarış veren Hüseyin Amca’nın hikayesi, kent yaşamının acımasız temposunun bir yansıması.

Karşıyaka İskelesi’ndeki kalabalık, sadece bir ulaşım sorununun değil, aynı zamanda toplumun biraz daha dikkatle bakması gereken bir iç yüzünün yansıması. Her gün orada olan bizler, bu manzaraya alışkınız, ama belki de olumsuzluklara alışmamız gerekmiyor. Bu kalabalık, sadece bir yerden bir yere gitmek için bekleyen insanlar değil; aynı zamanda daha büyük bir hikayenin, İzmir’in ekonomik ve sosyal altyapısının iflasının göstergesi. Soru şu: Ne zaman bu hikayeyi gerçekten dinlemeye başlayacağız?

— Orhan Vapuroğlu · Köşe yazarı

Karşıyaka İskelesi’nde güneş henüz tam anlamıyla batmamışken, vapur sırası sanki uzayıp gidiyor. Beyaz köpüklerin üzerine serinlik arayanların, işten çıkıp eve varma telaşında olanların ve günübirlik tatilcilerin oluşturduğu bir karmaşa var burada. Ortada bir vapur, ama ne hikmetse herkes aynı anda binmeye çalışıyor.

Bu hafta Karşıyaka İskelesi’nde günlük yolcu sayısının 25 bine ulaştığı açıklandı. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ek seferler planladığı duyurulmuş ama henüz hissedilen bir rahatlama yok. Hemen yanı başımda konuşan orta yaşlı bir kadın, “Bu kadar yoğunlukta, ek sefer mi? Yoksa her zamanki gecikmeler mi?” diye soruyor sarkastik bir gülümsemeyle.

Tarihi Karşıyaka İskelesi, İzmir’in gelişen yüzünü temsil eder. 19. yüzyıl sonlarından beri hizmet veren bu iskele, kentin ulaşım ağının önemli bir parçasıdır. Ancak, bugünlerde bu tarihi önem ve kültürel miras, bir tür modern sıkışıklığın içinde kaybolmuş. Yolcuların homurtuları arasında, iskelenin eskiden ne kadar huzurlu bir yer olduğuna dair hikayeler duyuluyor.

Bu yoğunluk, İzmir’in artan nüfusuna ve şehirdeki ulaşım ihtiyacının karşılanması konusundaki yetersiz planlamaya işaret ediyor. Artan yolcu sayısının, yerel yönetim tarafından bir başarı olarak görülmesi, aslında bu ihtiyacın karşılanmasında eksikliklerin olduğunun da bir göstergesi.

Peki, kimler bu durumdan ne çıkar sağlıyor? İlk akla gelen, tabii ki daha fazla sefer düzenleyen vapur işletmesi. Ancak, işin bir de yolcu tarafı var. Her gün bu yoğunca seyahate maruz kalanlar için, vapur beklemek ve tıklım tıklım bir yolculuğa katlanmak adeta bir işkenceye dönüşüyor.

Karşıyaka’da oturan emekli öğretmen Funda Hanım, “Bu durum gençler için eğlenceli olabilir, ama ben sadece evime ulaşmak istiyorum,” diyor. İşten çıkıp huzur bulmayı beklerken, bir de kalabalık stresine maruz kalmak, kiminin sabrını taşırıyor.

İşte tam da burada, bir kişisel hikaye devreye giriyor. Vapur kuyruğunda bekleyen, 7 yaşındaki kızını akşam yemeğine yetiştirmeye çalışan bir anne, sıranın ortasında kızına umutsuzca “Biraz daha bekleyeceğiz, tamam mı tatlım?” derken, sıranın önüne doğru bir kıpırdanma oluyor. Bir yandan bir bebeği sakinleştirmek, bir yandan da vapura binmek için çabalıyor. İşte, günlük yaşamın bu küçük çatışmaları, şehir yaşamının gerçek zorluklarını ortaya koyuyor.

Günün sonunda, Karşıyaka İskelesi’ndeki karmaşa, belki de İzmir’in daha geniş bir sorununun özetidir. Ulaşım ve altyapı eksiklikleri, günlük yaşamın ritmini kesiyor. Peki, bu durumun bir çözümü var mı? Vapur seferlerinin artırılması ne kadar çözüm olabilir? Yoksa daha kapsamlı bir ulaşım reformuna mı ihtiyaç var?

İzmir’in bu kalabalık iskelelerinden birinde beklerken, etrafımdaki sesler ve yüzler bana, bir şeylerin değişmesi gerektiğini söylüyor. Belki de bu, İzmir’in modernleşme çabasının bir yan etkisi. Ve belki de, bu sıkışıklık içinde ufak bir huzur bulabilmek için, herkesin biraz daha sabırlı olması gerekiyor. Ama asıl soru şu: Beklemek ile geçen bir hayat, ne kadar huzur getirir?

— Sıdıka Mendilci · Köşe yazarı

Karşıyaka İskelesi’nin tam karşısındaki kafede güne yeni başlamışız. Bir yanda sabah gazetesinin sayfaları çevrilirken, diğer yanda vapur kuyruğunda sıkışmış insanların yüzlerindeki ifadeleri izliyoruz. Gözler ya saate ya da iskeleden açılan kapıya takılıyor. Herkesin aklında aynı soru: Vapur ne zaman gelecek?

Karşıyaka İskelesi, İzmir’in denizle buluşma noktalarından biri. Ama, yıllar geçtikçe taşınan yolcu sayısı artıyor, mekân daralıyor. Tatilcilerin ve işçilerin yolu burada kesişiyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin sağladığı ek seferler bile bu yoğunluğu eritmeye yetmiyor. Geçmişte de bu tür sorunlar yaşandı; yaz aylarında artan nüfusun etkisiyle vapurlara olan talep zirve yapar, ama bu kez gerçekten bıçak kemiğe dayanmış.

Böyle durumlar İzmir’in görmeye alışık olduğumuz, ama bir türlü alışamadığımız manzaralarından. Kültürel bir miras gibi nesilden nesle aktarılan bu ulaşım çilesi, yerel yönetimin çözüm bulmayı bir şekilde ertelediği bir mesele hâline gelmiş. Kimseyi suçlamaya gerek yok aslında; tatilci de işçi de aynı vapurun yolcusudur. Ama ne yazık ki, bu yolculuk bazen beklenenden çok daha uzun sürüyor.

Belediye, elbette çözüm üretmeye çalışıyor. Ek seferler, yaz saatleri düzenlemeleri, hatta kara ulaşımının daha iyi yönetilmesi gibi seçenekler masada. Ancak asıl mesele, denizin ortasında sıkışıp kalan insanların yaşadığı sıkışıklığı çözmek. Bu sıkıntı, kent kültürümüze de o kadar işlenmiş ki, İzmirliler bu manzaraya karşı artık biraz da hüzünle gülümsüyor.

Birkaç yıl önce bir gece yarısı, vapur seferlerindeki aksaklıklar üzerine bir belediye yetkilisine sorulduğunda, “Seferleri artırmak için elimizden geleni yapıyoruz” demişti. Peki, bu çözüm ne derece etkili oldu? Hem tatilcilerin hem de işçilerin, işyerlerine veya tatil beldelerine zamanında yetişmeleri önemli. Kimse güne stresle başlamak istemez.

Gevrekçi Hüseyin abi, bu durumu “güne limonla başlamak” olarak tanımlıyor. Her sabah Karşıyaka’nın çarşısında gevrek tezgahını açarken, iskelede bekleyenlerin suratlarındaki ifadeyi yorumluyor. “Bir de o vapura binince ferahlamak var,” diyor. Ama o ferahlık, kuyrukların sonunda bir ödül gibi görünse de, herkes için sabır sınırlarını zorluyor.

Biz İzmirliler, denizi görmeden yapamayanlardanız. Ancak bu keyifli anıların giderek sabır testine dönüşmesi düşündürücü. İşte tam da burada sorulması gereken soru şu: İzmir’in denizle barışıp, vapurların yükünü hafifletmesi ne kadar sürecek? Yüzümüzdeki gülümsemeyi bir gün bu kuyruğun sonundaki vapur gemisi mi belirleyecek, yoksa içimizdeki deniz sevgisi mi?

— Cengiz Akın · Köşe yazarı

Sabahın erken saatlerinde Alsancak Garı’ndan geçen İZBAN treninin kapıları açıldığında yolcular arasında yayılan homurtular, yükselen sıcaklığın habercisiydi. Gecikmiş bir trenin kalabalığıyla zorlaşan bu yolculukta, klimaların çalışmaması ise tuzu biberi oldu. Sayısız insan, birbirine yakın mesafede ter içinde bir yolculuğa başlamıştı.

İzmir’in uzun yazlarıdır böyle olduğu, sabahın ilk ışıklarından itibaren şehrin sıcağa karşı verdiği savaş malum. Aslında bu kronik sorun, kentimizin gelişmiş toplu taşıma sistemlerinde bile çözülememiş gibi görünüyor. Her yaz, İZBAN gibi toplu taşıma yollarında klimaların arızalanması ve bu türden problemlerin baş göstermesi neredeyse bir gelenek haline geldi.

Hatırlarsanız, daha önce de Büyükşehir Belediyesi’nin benzer alt yapı sorunlarıyla karşılaştığı dönemler olmuştu. Trenlerdeki aşırı kalabalık ve klimasızlık, bu sorunların başında gelir. Ancak her seferinde daha fazla yolcu taşımak için yapılan yatırımların, bu temel konfor ihtiyaçlarıyla nasıl bu kadar bağdaşmadığını anlamakta güçlük çekiyorum.

Bu sabah yaşanan sıkıntının iki yönü var: Bir yanda, işe ya da okula yetişmeye çalışan, bir yanda da konforlu bir yolculuk beklerken hayal kırıklığına uğrayan İzmirli vatandaşlar. Bir diğer yanda ise bu sorunların çözülememesi nedeniyle eleştirilerin odağı haline gelen yetkililer. Her biri, kendi konumunda bir ironi barındırıyor.

Büyükşehir Belediyesi’nin yıllardır süren altyapı çalışmaları, bu tür durumlarda neden yetersiz kalıyor? Neden klimaların bakımı bu kadar ihmal ediliyor? Ve daha da önemlisi, neden bu gibi sorunların çözümüne yönelik etkili bir adım atılamıyor? Aslında, bu soruların cevapları yerel yönetimden bekleniyor.

Gündelik hayatın telaşı içinde, sıradan bir İzmirli olan Gevrekçi Hakan, müşterilerine sabahın erken saatlerinde gevrek satarken şahit olmuş bu duruma. “Yolcuların yüzünden ter damlaları damlıyordu,” diyor Hakan. “Hepsi bıkkın ve bezgindi.” İşte bu sıradan bir günün sıradan bir sahnesi, ama aslında büyük bir sorunun göstergesi.

Bu tür aksaklıklar, sadece anlık bir rahatsızlık değil, uzun vadede İzmir gibi büyük bir kentin yaşam kalitesini doğrudan etkileyen faktörlerdir. Sorun sadece klimaların çalışmaması değildir, aslında halkın vergileriyle ayakta duran ve kamu hizmeti vermesi beklenen toplu taşıma sisteminin insanlara sunduğu kalitenin düşüklüğüdür. Belki de sormamız gereken en kritik soru şudur: Daha kaç yaz geçecek bu sorunlar çözülmeden?

Bir çözüm arayışına girmek daha kaç imkânsız sabahı göze almaktır? İzmir’in sıcaklarında, klimasız bir tren yolculuğu sadece bir başlangıç olabilir. Bu sabah treninin yolcuları, sadece bir sabah terle kaplı kalabalığın temsilcisi değildi; aslında daha büyük sorunların işaret fişeğiydi. O sorunlar ki, çözüm bekleyen daha birçok konuyu kapsıyor.

Yolculuğun sonunda, belki de herkes kendi işine, okuluna vardığında, bu sabahki zorluğu unutacak. Ancak unutulmaması gereken şey, bu tür sorunların tekrar etmemesini sağlamak adına yetkililerin ne tür adımlar attığı olacaktır. İzmir’in sıcağında yolculuk yaparken ter içinde kalan binlerce İzmirliden biri, gelecekte daha serin ve rahat yolculuklar yapabilecek mi? Bu, cevabı henüz verilmemiş bir soru olarak kalıyor.

— Cengiz Akın · Köşe yazarı

Karşıyaka İskelesi’nde sabahın erken saatleri… Bir zamanlar sessizliğin hüküm sürdüğü bu iskele, güneş henüz tam doğmamışken bile insan seliyle kıpır kıpır. Vapurun gelişiyle bir telaş başlıyor; kalabalık, ince bir kuyruk olup Alsancak’a doğru yola çıkmaya hazırlanıyor. Ancak bu vapur, kapasitesinin çok ötesinde yüklenmiş durumda, tıpkı şehrin üstünde dolanan bulutlar gibi…

Burası eskiden sabahları huzur bulmanın adresiydi. Ege’nin masmavi sularının üzerinde sessizce süzülen vapurlar, günün en tatlı saatlerini müjdelerdi. Fakat bugün, bu suyun üstünde geçen zaman dilimi, bir mücadeleye dönüşmüş durumda. Nasıl mı? Kapasitesinin yüzde 120’sine ulaşan yolcu sayısıyla… Ve işte burada, vapur yolculuğu denince akla gelen o naiflik, yerini bir kaosa bırakıyor.

Vapur, İzmir için sadece bir ulaşım aracı değil, aynı zamanda kültürel bir simge. Kordon boyunca ilerlerken, geride bıraktığı köpükler arasında görüş açınıza giren İzmir manzarası, birçok kişi için iş gününün en keyifli anı olabilir. Ama şimdi işler değişiyor. Her sabah bir yarış başlıyor; bu yarışın ne kazananı var ne de keyif veren bir ödülü. Sadece işe yetişmenin telaşı…

İZDENİZ, yeni sefer planlarını masaya yatırmış durumda. Peki, bu neyi değiştirecek? Belki daha fazla sefer, belki daha fazla deniz otobüsü, belki de bilet fiyatlarına zam. Kim bilir… Ancak bildiğimiz bir şey var, İzmir’in ulaşım çilesi sürekli evrim geçiriyor ve bu evrim her zaman olumlu yönde değil.

Sıradan bir İzmirli için vapur yolculuğu, şehirdeki günlük hayatın bir parçası. Sabahları Alsancak’a, akşamları Karşıyaka’ya… Fakat son zamanlarda, bu yolculuklar daha çok insanın birbirine sarıldığı, nefes almanın zorlaştığı, bir tür kapana kısılmışlık hissi yaratan anksiyeteli bir deneyime dönüştü. Şirketlerde çalışmaya başlayan gençler, öğrenciler ve hatta emekliler… Hepsinin şikayeti aynı: “Bu kalabalıkta nefes bile alamıyoruz.”

İzmir’de ulaşım, her dönem tartışma konusu olageldi. Fakat çözüm önerileri, genellikle geçici çözümlerle sınırlı kaldı. Deniz ulaşımı, bu şehrin karakterine en uygun çözümlerden biri gibi görünse de, kapasite sorunları ve artan yolcu talebi, bu denklemi karmaşık hale getiriyor.

Kent merkezlerinden işe gidiş gelişlerin artması, yeni yerleşim alanlarının devreye girmesi, bu sorunları besleyen temel faktörler. Ancak asıl mesele belki de, kentin ulaşım altyapısının, hızla artan nüfus ve değişen yaşam alışkanlıklarına uyum sağlayamaması.

Sorunun çözümü için kimlerin devreye gireceği ya da nasıl bir yol izleneceği belirsiz. Ancak şurası bir gerçek: İzmir’in ulaşım çilesi, sadece bir vapur hattı meselesi değil, kentin kimliğini ve yaşanabilirliğini etkileyen büyük bir sorun.

Günün sonunda, İzmirli için vapur sadece bir araç değil, yaşamın ritmini belirleyen bir metafor. Öyle ki, bu ritim bozulduğunda, şehir de bozuluyor. Sahi, bir vapurda nefes almak bu kadar zor olmamalıydı, değil mi?

— Demir Köseoğlu · Köşe yazarı

Gün daha yeni ağarmışken, Karşıyaka İskelesi’nde bekleyenlerin oluşturduğu uzun kuyruğun sesi, vapurun motor gürültüsüne karışıyor. Bu yoğunluk, İzmir’in sabah rutinlerinden biri hâline gelmiş durumda. Her geçen gün artan kalabalık, deniz üzerinden Alsancak’a ulaşmaya çalışırken, İZDENİZ’in yeni sefer planları ise hâlâ masada, gerçekleşmeyi bekliyor.

Karşıyaka vapuru, İzmir’in simgelerinden biri. Denizle iç içe bir şehirde, bu ulaşım şekli hem nostalji hem de hızlı ulaşım imkânı sunuyor. Ancak son zamanlarda, yolcu kapasitesinin yüzde 120’lere ulaştığı haberleri, deniz ulaşımının artık yetersiz kaldığını gösteriyor. İZDENİZ’in bu durumu çözmek için sefer planlarını yeniden gözden geçirmesi bekleniyordu, ama hâlâ elle tutulur bir adım atılmış değil.

Yerel yönetim, İzmir’in ulaşım ağına deniz yollarını daha etkin bir şekilde entegre etmek için projeler üzerinde çalıştığını söylüyor. Ancak vaatler, pratikteki karşılığını her zaman bulamıyor. Karşıyaka’dan Alsancak’a sabah saatlerinde yapılan bu kısa yolculuk, İzmirlilerin deniz ulaşımına olan güvenini sarsıyor. Oysa ki, denizden geçen bu taze sabah havası, yoğunluğun getirdiği stresle birleşince, pek de rahatlatıcı olmuyor.

Sabahın erken saatlerinde, sınavına yetişmeye çalışan öğrenciler, işine yetişme telaşında olan çalışanlar ile emekli denizciler bir vapur boyunca yan yana. Herkesin amacı ortak: Bir an önce karşı kıyıya ulaşmak. Ancak bu kalabalık, her gün daha da artıyor ve yolcuların sesi giderek yükseliyor. “Bir çare bulunmazsa, yakında denizde bile trafik sıkışıklığı yaşayacağız,” diyor, iskelede bekleyenlerden biri.

Bu sorunla mücadele eden sadece yolcular değil. Vapurun kaptanı da, bu yoğunluk karşısında çaresizliğini dile getiriyor. “Yolcuları sığdırmak için elimizden geleni yapıyoruz, ama vapurun kapasitesi sınırlı,” diyor. Deniz trafiğinin artırılması gibi basit görünen bir çözüm, aslında denizde de karadaki gibi sıkışıklık yaratabilir mi? Bu, halkın ve yetkililerin ortak noktada buluşmasını gerektiren önemli bir soru.

İzmir’in denizle olan bağı, birçok açıdan şehir kültürünün bir parçası. Ancak ulaşımda yaşanan bu sıkışıklık, İzmir’in deniz ulaşımını yeniden düşünmesini zorunlu kılıyor. Trenler, otobüsler ve metrolar yetmezmiş gibi, şimdi sıra deniz yollarında. Peki, bu yolculuğun sonunda yolcusuz bir vapur hayal etmek mümkün mü? Ya da kalabalık altında ezilen bir vapur daha ne kadar böyle devam edebilir?

Yolcuların çaresizliği, İZDENİZ’in çözüm bulma çabaları ve kent yönetiminin vaatleri arasında bir denge kurulabilir mi? İzmir’in dalgaları, bu sorunun cevabını bekliyor. Tıpkı her sabah vapurda bekleyen yüzlerce İzmirliden biri gibi. Spor teriminden bir mecazla kapatalım: Deniz üzerindeki bu maçta, top kimin sahasında?

— Orhan Vapuroğlu · Köşe yazarı

Sabahın erken saatlerinde Karşıyaka İskelesi’nde balık istifi misali vapur kuyruğunu görünce, ‘İzmirli olmak çok mu zorlaştı yoksa?’ diye sordum kendi kendime. Tepende serin deniz esintisi yerini bir an önce kalkmak isteyen insanların birbirine karışmış sabırsız nefeslerine bırakmış. Kim demiş İzmir’de deniz ulaşımı rahat olur diye? Sabahın ahengi, vapur düdüğünün telaşıyla bölünüyor.

Karşıyaka-Alsancak hattı, İzmir’in en işlek deniz ulaşım yollarından biri. Yıllardır Ege’nin esintisini insanlara en güzel haliyle sunarken, bu sabah başka bir telaşın içine düştü. Yolcu kapasitesinin yüzde 120’ye ulaşması, sadece toplumun deniz ulaşımına olan talebini değil, plansızlığın nelere sebep olabileceğini de bir kez daha gösterdi. Herkesin içinden bir haykırış: ‘Ne zaman bitecek bu yoğunluk?’

İZDENİZ yetkilileri ise yeni sefer düzenlemeleri için masabaşında. Herkesin gözü onlar da, ellerinde bir çözüm var mı diye. Ama sadece masada konuşmak yetmiyor, bu sorunun aslında daha derin bir kökeni var. İzmir’in nüfus artışı, kentleşme ve plansız toplu taşıma politikaları başlı başına birer sorun yumağı haline geldi. İZDENİZ’in yeni bir sefer planı elbette ki gerekli, fakat diğer birçok ulaşım aracıyla da eşzamanlı düşünülmesi şart.

Bornova’da Hatice Teyze, bu yoğunluktan en fazla muzdarip olanlardan. Her sabah çalıştığı yere gitmek için vapur sırasına girerken, ‘Geç kalmamak için daha erken mi kalkmalıyım?’ diye düşünürken buluyor kendini. Bir yandan da işten dönerken aynı kalabalıkla, aynı sıkışıklıkla yüzleşiyor. Azıcık deniz havası almak için bu çileye değer mi? Hatice Teyze için bu sabahlar, mücadelenin ve sabrın birleştiği anlar sanki.

Kent yaşamının ortasında, vapur yolculuğunun bu kadar zor olması ne acı! Halbuki bir deniz ülkesiyiz ve deniz ulaşımı en büyük avantajlarımızdan biri olmalıydı. Fakat bu yoğunluk ve plansızlık içinde, küçük insanın sesini kim duyacak? İZDENİZ masada tartışırken, bizler hangi deniz havasını soluyoruz? İşte bu, hepimizin göğsünü sıkan bir gerçek. Gözler hep yaşananlarda; ama kimse gerçekten çözüm bulmaya niyetli mi, işte asıl soru bu! İşte gözlemlediğim bu yoğunluk, küçük bir vapurda yaşanan büyük bir şehir hikayesi. Tedirgin ama sıcak; umutsuz ama kararlı; İzmirli olmak belki de bu demek, kim bilir…

— Sıdıka Mendilci · Köşe yazarı

Karşıyaka İskelesi’nde sabah trafiği her zamanki gibi. İnsanlar, sabahın erken saatinde Alsancak’a geçmek için kuyruğa girmiş, birbirinden habersiz yüzlerce çift ayakkabı ahşap zeminin üzerinde tıkırdıyor. Arka sıralardan bir çift, “Bu sefer de kırmızı vapura binemedik ya, ne zaman adım atarız acaba?” diyor. Onların bu sabrı, İzmirlilerin duyduğu sıkıntının kelimeye dökülmüş hali.

İzmir’de sabah vapuru, sadece bir ulaşım aracı değil. Bu şehirde yaşamanın bir parçası. Şu sıralar ise, Karşıyaka-Alsancak arasında diğerlerinden daha kalabalık. İddialara göre, yolcu kapasitesinin yüzde 120’ye ulaşması, İzmirlilerin zaten alışık olduğu sıkıntıyı daha da derinleştirmiş durumda. İZDENİZ bu yoğunluğu hafifletmek için yeni sefer planları yapmayı düşünüyor ancak bu planların ne zaman ve nasıl hayata geçirileceği meçhul.

Bu yoğunluk yeni bir durum değil aslında. Tarihinde denizle iç içe yaşamış bir şehir için vapurla seyahat etmek, İzmir’in en bilindik ve kültürel kodlarından biri. Vapur beklemek ise, İzmirlinin, belki de istemeden, ama mecburen bir parçası olduğu bir gelenek. Ancak son dönemlerde toplu ulaşımın aksaması ve gecikmeler, hem çalışanların hem de öğrencilerin günlük yaşamını olumsuz etkiliyor.

Her sabah vapur sırasına giren genç bir öğrenci, “Akranlarım metroyla, otobüsle işe veya okula giderken, ben vapurla işe gitmek için saatlerce bekliyorum. Sabahları körfez manzarası güzel ama bu sıkışıklık can sıkıcı,” diyor. Yolcuların bu serzenişleri, yerel yönetimin neden bu konuda daha hızlı adımlar atmadığını sorgulatıyor. Zira herkesin derdine derman olacak bir çözüm, yıllar boyu dilde dolanıp durmuş ama iş uygulamaya gelince, bir türlü sonuç alınamamış.

İZDENİZ’in masasında olan yeni sefer planları ne kadar umut verici, ya da kağıt üzerinde kalacak bir çözüm mü? Körfezdeki dizilimde vapur sıklığını arttırmak, belki de diğer ulaşım araçlarıyla daha entegre bir sistem kurmak, birçok İzmirli’nin hayatını kolaylaştırabilirdi. Ancak bu planlar daha önce de gündeme geldiğinde, çoğu kez lafta kaldı; çünkü uygulamaya konulması için gereken bütçe veya siyasi irade eksikti.

Bu hengâmede sıradan İzmirli’nin hayatı nasıl etkileniyor? Taksici Mehmet abi, sabah saatlerinde vapurdan inen yolcuların sayısını tahmin ederken, “Körfezden gelen yolcu kalabalığı, taksiye rağbeti artırıyor,” diyor. Taksiciler için bu bir avantaj gibi görünse de, aslında kent trafiğini daha da zorlaştırıyor. Mehmet abinin dediği gibi, “Vapur çalışsa da, hepimiz birden yola çıkıyoruz.”

Karşıyaka iskelesinde bekleyenler sadece yolcular değil. Bu bekleyiş, aslında herkesin sabrının test edildiği bir süreç. İnsanlar daha erken kalkarak, daha fazla zaman ayırarak bu yolculuğu göze alıyor ama çözüm hâlâ ufukta değil. Bekleyen sadece vapur değil, İzmirlilerin çözüm umudu da arafta kalmış durumda. Beklenen çözüm bir gün gelecek mi, yoksa İzmirlinin sabrı muallakta mı kalacak?

— Cengiz Akın · Köşe yazarı

İzmir, 1999’dan bu yana CHP’ye kesintisiz destek veriyor. Ahmet Piriştina ile başlayan bu sadakat zinciri, Aziz Kocaoğlu ve ardından Tunç Soyer ile devam etti. Son yıllarda Cemil Tugay’ın Karşıyaka Belediye Başkanlığı görevine gelmesiyle bu vefa bağının devamı sağlandı. Ancak, İzmir halkının bu koşulsuz desteğinin karşılığı sorgulanmalı. CHP’nin İzmir’e sunduğu belediyecilik hizmetleri, bu sadakatin hakkını verecek düzeyde mi?

Belediyecilik performansı, İzmir’de eleştirilerin odağında. 2020 Bayraklı depremi sonrası kentsel dönüşümün yavaş ilerlemesi, halkın güvenliğini tehlikeye atıyor. Bayraklı’da hâlâ dönüşüm bekleyen yapılar var. Konak metrosu projesinin sürekli gecikmelerle karşılaşması, yıllardır süren bir problem. Karşıyaka tramvay seferlerinde yaşanan aksamalar, vatandaşların günlük hayatını zorlaştırıyor. Bostanlı ve Karşıyaka sahillerinde ise bakım eksiklikleri dikkat çekiyor. Tüm bu sorunlar, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin daha etkin bir yönetim sergilemesi gerektiğini gösteriyor.

Su ve ulaşım konularında ise sorunlar derinleşiyor. 2023 Haziran ayında İZSU’nun damacana suya yaptığı zam, hane halkını ekonomik açıdan zorluyor. İZSU sayaç krizi, su tüketiminde belirsizlik yaratırken, ESHOT’un sefer iptalleri, toplu taşımada ciddi aksamalar yaşanmasına neden oluyor. Bu problemlerin çözümü için belediyeye iletilen şikayet kanalları etkili çözümler üretemiyor. Şikayetlerin nereye iletildiği ve nasıl değerlendirildiği belirsizliğini koruyor.

Özgür Özel, CHP’nin yeni genel başkanı olarak İzmir’de mitingler düzenliyor ancak kentteki belediye performansını denetlemek gibi bir yaklaşımı yok. Cemil Tugay’a yönelik herhangi bir parti içi hesap sorma mekanizması işler durumda mı? Yoksa CHP, İzmir’de “her şey yolunda, oylar zaten geliyor” anlayışı ile mi hareket ediyor? Parti içindeki bu denetimsizlik, CHP’nin İzmir’deki etkinliğini ve halkın güvenini zedeleyebilir.

Cemil Tugay’ın Karşıyaka Belediye Başkanlığı’na aday olarak belirlenme süreci de tartışma konusu. Önseçim yapılmadan, adayın nasıl belirlendiği merak konusu. Bu kararın parti tabanına sorulmadan, Ankara’dan ya da parti merkezinden mi geldiği belirsiz. İzmirli seçmen, bu tür karar süreçlerinde daha fazla söz sahibi olmak istiyor.

CHP’nin İzmir’i sadece bir “oy deposu” olarak gördüğü eleştirisi de dillendiriliyor. Genel seçimler öncesi miting alanı olarak kullanılan şehir, sonrasında belediyecilik hizmetleri açısından ihmal ediliyor. Bu modelin sürdürülebilirliği tartışmalı. İzmir, sadece seçimler öncesinde hatırlanan bir şehir olmaktan çıkmalı.

İzmirli seçmenin önünde farklı tercih seçenekleri var. Parti içi muhalefeti artırmak, alternatif adaylar talep etmek ve oy verme kararını daha bilinçli ve koşula bağlayarak almak önemli adımlar olabilir. İzmir’de CHP’ye verilen desteğin, yalnızca vefa duygusuyla değil, somut belediyecilik performansı ile de hak edilmesi gerekiyor. İzmir’in geleceği, ancak bu bilinçli yaklaşımla daha sağlam temellere oturabilir. Seçmenlerin, şehri ve yaşam kalitesini merkeze alarak taleplerini daha net ve güçlü bir şekilde dile getirmesi şart.

— Cengiz Akın · Köşe yazısı