Yazın bu sıcak günlerinde Kemeraltı Çarşısı’nın dar sokaklarında serinlik arayan bir esnafın yüzünü görseniz, belki de alnından dökülen terle birlikte zihnindeki endişeleri de silip atmak istersiniz. Ama nafile, çünkü o yüzün derinliğinde, her bir çizgi şu ana kadar verilmiş mücadelenin sessiz birer anlatıcısı. Pazar tezgahının arkasında bir adam, elinde hesap makinesiyle, çarkların nasıl da tersine döndüğü bu günlerde nasıl ayakta kalacağını hesaplıyor.
Kemeraltı, İzmir’in kültürel ve tarihi damarlarından biri. 500 yılı aşkın bir geçmişin yükünü omuzlarında taşıyan bu çarşı, hem yerli hem yabancı turistler için bir cazibe merkezi olmuştu. Ancak son zamanlarda, esnafların en büyük derdi kira artışları. Geçmişte, babadan oğula geçen dükkanlarda, çırakların ustalarını dinlediği o samimi anılar, şimdi derin bir sessizliğe gömülmüş durumda. Bu sessizliğin sebebi, yüzde 60’lara varan kira artışları karşısında dize gelmiş esnafın çaresizliği.
Kemeraltı’nın sokaklarındaki bir dükkanın kepenkleri kapalıysa, bilin ki o mahallede bir hikaye daha son bulmuştur. Belki de zamanında o dükkanda, bir anne çocuğuna okul çantası alırken, bir çift evlilik hazırlıkları yaparken, bir genç iş hayatına atılmanın heyecanını yaşarken buluşmuştu. Kemeraltı’nın her köşesi birer hatıra saklarken, ekonomik baskılar bu hatıraların üstünü örtüyor.
Burada, hayat tiyatrosunun en önemli oyuncuları esnaflar, ekonomik baskılarla mücadele etmeye çalışıyor. Kiralar, şehir yaşamının bu eski kalbini sıkıştırırken, başka bir yerde başka birileri bu baskıdan kazanç sağlıyor. Gayrimenkul sahipleri ve kira belirleyicileri, esnafa nefes alacak bir alan bırakmıyor. Kira sözleşmelerindeki rakamlar, dükkan sahiplerinin umutlarını buruşturup kenara atıyor. Bu durumda, ekonomik kazançlar, insan hikayelerinin önüne geçiyor.
Kemeraltı’nın ara sokaklarında yürürken, her köşe başında birer tarih kitabı okumak gibidir. Ancak şimdi, bu sokaklarda yürüyenler, kapanan dükkanların ardından bir tarihin daha sessiz sedasız kaybolduğunu görüyor. Gevrekçi Hakan abi eskiden günün en hareketli saatlerinde çarşıda bir tur atarken, şimdi neredeyse her adımda bir başka ‘kiralık dükkân’ ilanına rastlıyor.
İzmirliler için Kemeraltı, sadece alışveriş yapacakları bir yer değil, aynı zamanda kentin hafızasının kaydedildiği bir defterdi. Ancak artık bu defter o kadar da dolu değil. Sayfalar birer birer boşalıyor ve kimse bu gidişata dur diyemiyor. Tarihi çarşının geleceği, ekonomik baskıların ağırlığı altında ezilirken, sıradan İzmirli’nin aklında şu soru yankılanıyor: “Bugün Kemeraltı, yarın neresi?”
Kemeraltı esnafı, bu sıkışmışlığın içinde bir umut ışığı ararken, dükkanlarının kapalı kalması, belki de İzmir’in daha büyük kayıplarının habercisi. Ekonomik dengesizlikler, bu tarihi mekânın kalbini sıkıştırırken, şehirde yaşayan herkesin bundan etkilenmesi kaçınılmaz bir gerçek. Sıradan bir İzmirli, bu gidişatı durduracak bir adımın atılmasını beklerken, her gün başka bir dükkânın kepenkleri iniyor. Şimdi, İzmir’in tarihini yaşatan bu çarşının geleceği, herkesin aklındaki en büyük soru işareti.
— Cengiz Akın · Köşe yazarı
Bir yanıt yazın