Papa’dan Dünyaya Çağrı: Yapay Zeka Silahlarına ve Algoritmik Adaletsizliğe Karşı İnsan Hakları Öncelikli Olsun

Bu hafta Vatikan’dan gelen açıklama, yapay zekanın hızla artan etkisiyle ilgili küresel tartışmayı bir kez daha alevlendirdi. Papa, insan kontrolünün ötesine geçen, özellikle de askeri alanda özerk hareket eden yapay zeka tabanlı silah sistemlerine karşı uyarıda bulundu. Otonom silahların, insan inisiyatifinin tamamen dışında karar verebilme kapasitesine sahip olması, etik ve güvenlik açısından ciddi riskler doğuruyor.

Papa’nın mesajında dikkat çektiği bir diğer önemli başlık ise algoritmalara sızan önyargılar ve doğruluğu şüpheli bilgiler oldu. Son dönemde sosyal medya ve dijital platformlarda özellikle gençler arasında hızla yayılan yanlış bilgilere karşı İzmirli ebeveynler de endişeli. Ege Üniversitesi’nden Prof. Dr. Zeynep Güler, “Yapay zekâya dayalı içerik filtreleri, toplumsal önyargıları yeniden üretebiliyor. İzmir’de de algoritmik ayrımcılıkla ilgili somut örnekler görmeye başladık,” diyor.

Kemeraltı esnafı arasında yapılan kısa bir sokak röportajında ise yapay zekanın günlük hayattaki etkileri konuşuluyor. Lokma ustası Ahmet Usta, “Bizim işler hâlâ el emeğiyle, ama bazı büyük marketler siparişleri robotlarla hazırlıyor. İnsan dokunuşu kaybolursa, müşteriyle aramızdaki bağ da kopar,” diyerek teknolojinin insani yönüne vurgu yapıyor.

Papa’nın çağrısında, yapay zekanın toplumda kimi grupların erişimini engelleyen veya karar süreçlerinden dışlayan şekillerde kullanılması da var. Özellikle eğitimden kamu hizmetlerine kadar birçok alanda algoritmalara güven artarken, hak kayıplarının önlenmesi için şeffaf ve adil denetim mekanizmaları talep ediliyor. İzmir Barosu’ndan Avukat Melis Yıldız, “Yapay zekâ destekli sistemler kullanılırken insan hakları gözetilmeli, hukuki çerçeve netleşmeli,” diyerek bu konuda yasal düzenleme ihtiyacını vurguluyor.